Todas las entradas de: admin

A VIAXE DA MARUMASAT IV

Este é o vídeo do lanzamento da cápsula lanzada ó espazo o 28 de maio do 2019 pola NOSA Axencia Espacial Escolar Galega que voou ata os 35.553 metros de altura, aterrando, case 3 h despois do lanzamento, no Concello de Maceda (Ourense).

A cápsula viaxou con varias innovacións con respecto aos lanzamentos anteriores, entre elas un contador de muóns, sensores de ozono e radiación ultravioleta.

Lanzamento MarumaSat IV

A NOSA (Axencia Espacial Escolar Galega) ratifica experimentalmente a teoría da relatividade especial de Einstein 119 anos despois de ser formulada.

Ás 12 da mañá do pasado martes 28 de maio, a Axencia Espacial Escolar Galega, NOSA, lanzou á estratosfera a súa cuarta sonda MarumaSat, acrónimo que lembra o centro que serviu de cosmódromo para a solta desde 2016, o IES Maruxa Mallo de Ordes. Ao acto asistiu a totalidade do alumnado deste centro así como unha nutrida representación das comunidades educativas dos outros cinco que conforman NOSA: IES Marco do Camballón (Vila de Cruces), IES Miraflores (Oleiros), CPI O Cruce (Cerceda), IES Arcebispo Xelmírez II (Santiago) e IES Ferrol Vello (Ferrol). Tamén se achegaron ao acto o delegado territorial de Educación da Coruña, Indalecio Cabana, a coordinadora provincial dos equipos de Normalización Lingüística, Pura Galán, asesores dos Departamento de Formación, Innovación e Internacionalización do CAFI, como Jesús García Rañales, a concelleira de Educación en funcións de Ordes, Susana García, e profesionais de diversos medios de comunicación para dar conta do evento.

Desde o dron

O máis destacado suceso do día resultou ser a colisión que se produciu no ascenso por mor dun inesperado refacho horizontal de vento que fixo que se perdese parte da carga, a saber, a malla coas dúas subcápsulas presurizadas de habitabilidade –o que frustrou este experimento– e a radiosonda Vaisala, polo que o dispositivo de recepción de datos en terra a tempo real tivo que suspenderse; ademais complicaría o labor de recuperación da cápsula, pois era este o principal dispositivo de rastrexo para o equipo de radioafeccionados das Pontes de García Rodríguez que nos acompañan desinteresadamente desde 2017, ano en que foron os que localizaron a MarumaSat II.

Así as cousas, foi necesario recalcular a simulación de voo tendo en conta o novo peso da cápsula, aínda que cun pequeno desfase horario por mor de térense introducido os datos a posteriori. O punto de caída marcado situaba esta ao Sueste do santuario dos Milagres, próximo á localidade ourensá de Maceda. Como a hora prevista de aterraxe era as 14:30, o convoi de localización, composto por vehículos de cinco dos centros públicos integrados en NOSA, partiu cara a aquelas terras. De camiño aló, o teléfono móbil instalado na parte superior da cápsula, co obxecto de filmar a explosión do globo de helio, emitiu unhas coordenadas situadas a carón do encoro de Edrada, pasado o Alto do Rodicio, xa na vertente dos Canóns do Sil.

Pouco máis tarde recibiriamos outro novo sinal do móbil cunhas coordenadas (42º16’14.0’’ N, 7º40’58.1’’ W) que nos fixeron regresar a Maceda e buscar pola parroquia do Souto, a uns 700 metros ao Oeste da Ermida de Don Franque. Os labores de peiteado da zona prolongáronse mentres non se esgotou a batería do teléfono que viaxaba na cápsula, durante todo o día, inutilmente e, mesmo, ao longo da tarde do mércores 29 coa axuda dos drons de Protección Civil de Maceda e co dos radioafeccionados. Tiñamos a esperanza de que o paracaídas vermello ficara visible sobre as copas das árbores para axudarnos a atopar o punto de aterraxe, mais non foi así.

Aínda nos quedaba un recurso máis: o emisor de cetraría da familia ordense Regos, que xa viaxaba por segunda vez á estratosfera e que posibilitara en 2018 a localización, daquela, da MarumaSat III.  Ás 8 da mañá do sábado 1 de xuño o alumno de 4º da ESO de Ordes Rafa Regos partiu coa súa irmá, nai e seu pai cara aos puntos máis altos de Baños de Molgas para tratar de captar o sinal do emisor. En efecto, houbo resposta na dirección de Maceda, polo que se dirixiron cara ao castelo daqueloutra localidade. Novamente atoparon sinal, mais non na dirección da Ermida de Don Franque, senón cara a Calvelo. Desde alí o sinal mandábaos de volta cara ao Outeiro da Torre, polo que o rastrexo debía ir pisando metro a metro o terreo. Este traballo sistemático levouno cen metros ao Sur do Miradoiro da Mámoa de Calvelos (42.278188, -7.666513) onde aparecería a MarumaSat IV, momento inmortalizado nun vídeo, gravado polo propio rastrexador.

Durante aqueles días non chovera, de modo que os elementos electrónicos da cápsula continuaban en perfecto estado, ademais non foran manipulados por ninguén. Atopouse a uns 1700 metros de Don Franque, mais os drons non terían sido capaces de determinar o lugar de aterraxe, pois a MarumaSat estaba no chan, nunha zona de árbores mestas e o paracaídas tamén penetrara entre as pólas, de modo que non era visible desde a altura.

A análise do tempo de gravación das cámaras, tanto a lateral como a superior para as tomas de contrapicado, puido máis adiante determinar, coa axuda do simulador de voo, a altura á que ascendeu a MarumaSat IV, moi próxima ao obxectivo fixado e que bateu os límites de NOSA: 35553 metros, case que 36 quilómetros.

Nese día radiante as imaxes conseguidas resultan espectaculares. Por primeira vez conseguimos un primeiro plano do globo que cuadriplica sobradamente o seu tamaño e que estoupa ante os nosos ollos dun modo nunca visto. Conséguense asemade unhas tomas de carácter máis panorámico sobre a costa atlántica galega, así como unha visión clara do Cantábrico tamén asturiano, aínda que non moito máis ao Leste por mor das nubes fixadas na costa á altura dos Picos de Europa. Asemade a vista meridional alén do Porto é pouco clara pola saturación da evaporación no aire daqueles cálidos días. Por outra banda, conseguiuse captar o ocaso lunar diurno e hai sospeitas, aínda non confirmadas, pois podería ser un reflexo, de imaxes de Venus a carón da nosa estrela. Tamén recuperamos os orixinais dos poemas vencedores do II Premio de Poesía Estratosférica para poder entregalos certificados e enmarcados ás autoras dos mesmos.

Os restantes experimentos que viaxaron na MarumaSat IV darán pé a diversos informes que se presentarán durante os primeiros meses de 2020 no marco do IV Congreso NOSA que organizará o IES Arcebispo Xelmírez II, mais xa podemos adiantar que o experimento que daba nome á “Misión Einstein: rastrexando raios cósmicos”, é dicir, o detector de muóns, funcionou á perfección, corroborando empiricamente a teoría da relatividade especial. A fracción de muóns que alcanza a terra é de 1/20, cando debería ser de aproximadamente en torno a 1/1000000. No canto de chegar un cada semana, á altura de Ordes están entrando uns 8 por minuto, o que non sería teoricamente posible dada a súa velocidade e o tempo de vida, desde o punto de colisión contra a atmosfera, dos raios cósmicos. Esta proporción só é posible porque cando un corpo viaxa a velocidades próximas á da luz, o tempo pásalle máis lento, de modo que no mesmo podemos viaxar unha   distancia considerablemente maior.

Trailer de MarumaSat IV

Este tráiler foi elaborado con pasión, alegría e, sobre todo, moito amor por tres alumnos do IES Miraflores: Yago Cabrera, o cal aportou a súa melodiosa voz, Jerónimo Pardo coas súas incribles dotes para a edición e Diego Valcarce, director digno de películas de Hollywood.

Obxectivos da MarumaSat III

Os obxectivos no lanzamento da MarumaSat-III que foron presentados no II Congreso NOSA, están recollidos na seguinte presentación. Entre eles destacan acadar unha altura de 37.000 metros, incorporar unha placa solar en probas, e experimentos biolóxicos como o estudo da influencia da radiación UV na xerminación dunhas fabas de Lourenzá e o nacemento dunha abella raíña na estratosfera.

No seguinte documento aparecen detallados cada un dos obxectivos.

Obxectivos da Marumasat III

 

II Congreso NOSA

Programa  II Congreso

O II congreso científico da NOSA tivo lugar en Vila de Cruces, Pontevedra, e foi organizado polo instituto Marco do Camballón. Nel, 225 estudantes de tres institutos galegos (IES Miraflores, IES Maruxa Mallo e IES Marco de Camballón) reuníronse no Auditorio Xosé Casal entre as 10.30 e as 16.00 horas do 5 de febreiro do 2018.

O congreso comezou coa presentación das actas do I Congreso, e deu paso a diversas explicacións tecnolóxicas por parte do alumnado dos institutos participantes no lanzamento da Marumasat II. Nelas tratáronse temas como a programación dun datalogger, a evolución do ozono coa altitude e outros temas como os experimentos biolóxicos do lanzamento e o seu resultado.

Por último, presentouse a asociación dos egresados da NOSA e o trailer da misión da Marumasat III, que deu por concluída a primeira parte do congreso. A actividade programada para a tarde non se levou a cabo debido ao mal tempo que impedía as actividades no exterior, sendo reemplazada por unha explicación con diapositivas da arqueoastronomía nas mámoas de Oirós.

Con todo, o congreso finalizou ás 16.00 segundo o previsto.

ACTAS I CONGRESO NOSA

Globo cativo II

A proba do globo cativo serve como ensaio de todas as operacións que hai que realizar o día do lanzamento e ten unha finalidade dobre: non cometer erros que poidan dar ao traste coa misión e sincronizar todas as tarefas para axustarse ao tempo dispoñible e cumprir co horario de lanzamento aprobado polo aeroporto de Lavacolla. Ademais, na proba da MarumaSat I tivemos ocasión de comprobar a súa importancia e a necesidade de traballar concentrados.

Así o 21 de abril, levamos a cabo esta proba no IES Maruxa Mallo, xa que dende alí se realizaría o lanzamento  da MarumaSat II . O alumnado de cada un dos tres centros implicados, encargouse de unha parte asignada previamente:  o alumnado do IES Marco do Camballón ensaiou o proceso de inflado do globo, o do IES Maruxa Mallo, do atado das cordas a cápsula e o paracaídas e o do IES Miraflores, de montar e conectar todos os elementos que viaxaban no interior da cápsula.

Podense ver aquí algunhas imaxes do evento:

GC II voando

Rodaxe de «Aquelando» programa da TVG

O pasado 19 de novembro parte do alumnado da materia de Tecnoloxía de 3º e 4º da ESO participou na gravación do programa de divulgación científica Aquelando, que a TVG emitirá nos próximos meses. Neste capítulo, adicado ao espazo asesoramos a Manuel Vicente, director e presentador do programa, sobre o proceso de fabricación e lanzamento dunha cápsula estratosférica: materiais, illamento térmico, colocación das cámaras, dos equipos de medida, da radiosonda, etc…

Para todo isto tivemos que facer varios grupos e a rodaxe foi moi sinxela, xa que se portaron xenial con nós e nos axudaron nas partes que tiñamos que intervir falando ou amosando como se fan as cousas, e así conseguiron que nos sentisemos como nunha clase normal. Foi moi divertido.

Na imaxe podedes ver a un grupo de alumnos no momento da gravación.

(Información elaborada por Sandra Duarte, Inés Leiva, Lucía Rodríguez, Lucía Barcia, Paula Ruoti e Ana Fernández de 3º da ESO do IES Miraflores)

Todo empezou no IES Marco do Camballón, chegamos o 16 de xaneiro pola mañá e collemos rumbo cara ao Monte Pedroso (Santiago).
Dous rapaces viaxaron no coche co noso profesor de astronomía, Xosé, e nós fomos coa profesora de bioloxía, Verónica.
Unha vez chegamos a Santiago e nos reunimos cun profesor e tres alumnos do IES Maruxa Mallo, dispuxémonos a preparar todo o necesario para o lanzamento: inflamos o globo con helio, atamos as cordas entre a cápsula, o paracaídas e o globo (que preparou Antón do Maruxa Mallo), etc. Foi nese momento, case cando todo estaba listo, cando o ceo se anubrou e comezou a chover. Estabamos suxeitando o globo, pero a choiva ía a máis e substituíronnos do equipo do programa Aquelando. Por sorte, nós puidemos refuxiarnos nos coches ata o momento do lanzamento, que era as 12:00 h.
Cando saímos colocámonos a carón do globo para o seu lanzamento e así gravalo. Unha vez se lanzou, puxémonos en camiño en busca dun lugar onde poder comer seguindo a traxectoria do globo. Comimos no CPI Ponte Carreira onde nos acolleron sen problema. Cando rematamos de comer seguimos a ruta ata chegar ao punto onde a cápsula caera, nunha aldea de Guitiriz, onde estaba prevista a súa aterrizaxe. Tocou terra nunha granxa, recuperámolo e fomos acabar de gravar o programa a un camiño que había preto da granxa. Alí abriron a cápsula e amosáronnos os datos recollidos.
Voltamos para a casa e chegamos arredor das 18:00 h.

(Información elaborada por Sonia Rey, Silia Santiso e Sara Villar  de 1º BAC  do IES Marco do Camballón )

Atentos á tele nos próximos meses!!!

Visita a Spin-Off Alen Space

O pasado outubro o alumnado da NOSA saímos en órbita cara a Universidade de Vigo para coñecer o mundo dos nanosatélites. O día estaba coma o Universo sideral: oscuro, húmedo e misterioso, a pesar do cal, como todos os satélites fan descubrimos mundos fascinantes.

O luns 15 de outubro alumnado dos IES Marco do Camballón e IES Miraflores pertencentes á NOSA estivemos na Escola de Enxeñaría de Telecomunicacións da Universidade de Vigo, convidados pola spin-off galega ALEN SPACE que se puxo en contacto con nós con motivo do lanzamento da MarumaSat III.

Comenzamos cunha breve visita a sala limpa onde puidemos ver o cuarto nanosatélite que están rematando de fabricar: o LUME1; observamos a súa complexidade e explicáronnos o custo que supón a súa fabricación e posta en órbita. Para poder entrar na sala branca, proporcionáronnos un mono, unhas bolsas de plástico para por nos zapatos e unha redecilla para a cabeza e, deste xeito, non contaminar as instalacións co polvo do exterior. Rematada a visita ao satélite dirixímonos á sala de conferencias onde Aaron Nercellas, enxeñeiro da empresa, ofreceunos unha charla na que aprendemos os tipos de órbitas dos satélites, qué e un nanosatélite e a montaxe do modelo que estan a fabricar alí. Tamén amosou moito interese no noso proxecto e animounos a continuar traballando e aprendendo.

O LUME 1 é un cubeSat, con medidas estandarizadas de 10*10*20 cm e para o seu lanzamento situarase no interior dun pequeno habitáculo da nave espacial Soyuz, de xeito que cando chegue a altura desexada ó nanosatélite será exectado con axuda duns resortes e posto en órbita. O lanzamento terá lugar o 25 de decembro desde Rusia.

Como conclusión podo dicir que foi unha saída moi interesante e que, sen dúbida, seranos útil no noso futuro.

Por Miguel Loureiro, Tecnoloxía 3º ESO B